کتاب دایرة المعارف دستبافته عشایری و روستایی

عقیل سیستانی

گزارش اسپم
ارسال شده در تاریخ 5 بهمن 1397 | بازدید از اثر: 112
  • نگارخانه آثار
  • آلبوم ها
کتاب دایرة المعارف دستبافته عشایری و روستایی مناطق بافت، رابر و ارزوئیه جلد اول
جلد اول کتاب دایرة المعارف دستبافته عشایری و روستایی استان کرمان شامل مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه به قلم عقیل سیستانی در 350 صفحه رنگی در قطع رحلی کوچک از طریق انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان چاپ و منتشر شده است.

از گذشته تاکنون، در فراسوی مرزهای کشورمان، هرگاه سخن از هنر ایرانی به میان آمده، نام هنر ارزشمند قالی بافی یا بافندگی در ذهن و بر تارک هنرها، نقش بسته است ـ البته این بدان معنا نیست که دیگرهنرهای سنتی و صنایع دستی، همانند تزئینات معماری و بناهای تاریخی، سفال و سرامیک، نساجی سنتی، رودوزی سنتی و ... از ارزش و اعتبار جهانی برخوردار نیستند؛ به این دلیل که قالی و گلیم ایران و همچنین استان کرمان، در عین تنوع و زیبایی، نمادی از آداب، رسوم و فرهنگ ایرانی است؛ گرچه درابتدا جنبه خودمصرفی داشته، ولی به مرور، جنبه تجاری بیشتری نسبت به دیگر هنرها پیدا کرده و قابل عرضه بوده است. در واقع، بعد از تقریباً یک دهه تحقیق بر دستبافته شهری، عشایری و روستایی استان کرمان، باید گفت؛ والاترین هنر این استان، بافندگی است و کرمان، خالق زیباترین دستبافته ها به شمار می رود.
هنر بافندگی در نقاط مختلف، از ویژگی های گوناگونی برخوردار است: بالطبع دستبافته کرمان، نفیس ترین، زیباترین و متنوع ترین دستبافته ایران و جهان به شمار می رود. این جمله شاید قدری اغراق آمیز به نظر برسد؛ درعین حال، بسیاری از نویسندگان آن را نوشته اند و اغلب تجار و خبرگان فرش، به آن باور دارند.
استان کرمان بر اساس سرشماری 1366 دارای بیست و هشت ایل در ییلاق و قشلاق و چهل و دو طایفه مستقل در ییلاق و چهل طایفه مستقل در قشلاق بوده و بر اساس سرشماری 1377 با سی و یک ایل در ییلاق و قشلاق و پنجاه و هشت طایفه مستقل درییلاق وپنجاه و پنج طایفه مستقل در قشلاق بیشترین ایل و طایفه را در کشور دارد. همچنین این استان بعد از استان فارس، دومین منطقه ای است که بیشترین جمعیت عشایری را در خود جا داده.
استان کرمان، به‌لحاظ تولید دستبافته، به دو منطقه عشایرنشین/ ایلیاتی‌نشین (ایلیاتی‌باف) ـ بافت، سیرجان، ارزوئیه، رابُر، بردسیر، شهربابک،جیرفت، عنبرآباد، کهنوج، منوجان، قلعه‌گنج و رودبار جنوب ـ و شهری‌نشین (شهری‌باف) ـ راور، ماهان، کوهبنان، زرند، رفسنجان، جوپار، گلباف و خود شهر کرمان و مناطق تحت پوشش ـ تقسیم می‌شود، که در مجموعه کتاب حاضر، هدف ما صرفاً معرفی دستبافته مناطق عشایرنشین است که معرفی دستبافته شهری بافت استان کرمان بعد این مجموعه چاپ می گردد.
جلد اول، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه (رابُر و اُرزوئیه در گذشته زیر نظر حوزه بافت بوده اند و در سال های اخیر ـ براساس تقسیمات کشوری ـ به شهرستان مستقلی تبدیل شده اند) می شود، این کتاب دارای 350 صفحه رنگی است که از طریق انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان به قلم عقیل سیستانی چاپ و منتشر شده است.
جلد دوم، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بردسیر، شهربابک، جیرفت، عنبرآباد، کهنوج، منوجان، قلعه گنج و رودبار جنوب است، که زیر چاپ می باشد و به زودی منتشر می گردد.
جلد سوم، شامل دستبافته عشایری و روستایی منطقه سیرجان است؛ با تأکید برقدیمی ترین و بهترین دستبافته عشایر و روستایی، که در اواخر سال گذشته چاپ و منتشر شده است (البته دستبافته منطقه سیرجان دو مجلد جداگانه دارد، تحت عنوان دستبافته عشایری و روستایی سیرجان و گلیم سیرجان (زیر چاپ) ـ به قلم مؤلف ـ از سوی انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی).
عناوین جلد اول، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه، در سه فصل، به شرح زیر است:
فصل اول؛ شهرستان بافت؛
بخش اول؛ وضعیت جغرافیایی و اقلیمی شهرستان بافت؛
بخش دوم؛ معرفی طرح های دستبافته، به خصوص فرشینه منطقه بافت، شامل: موسی خانی، حشمت، حشمت محرابی، حشمت پنج ترنج، حشمت تلفیقی/ ترکیبی، ابری، سه کله (تک ترنج، دوترنج، سه ترنج، چهارترنج و ...)، ارگه ای/ ارگهی، پنج کله، شش کله، هفت کله، بته ای/ بته جقه، بته دندانه دار، بته بزرگ/ کلانچ/ کلانژ، بته سروی و ...؛
بخش سوم؛ معرفی دستبافته ایلات و طوایف مستقل مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه، شامل: قالی، قالیچه، خُرجین، جل اسب، جلد قرآن/ جاقرآنی، دست دان، رکعت، آینه دان، توشه دان، مفرش، نمکدان، درفشدان، قاشق دان، چپق دان، جلک دان، توبره، جوال، خوره، کشک دان، سفره، تنگ، بشقاب، سفره آویز، تنگ/ نوار/ بند، جاجیم، ننی و ... (به جز گلیم ـ برخی از دستبافته گلیمینه این مناطق در این مجلد آورده شده، ولی به طورکلی، گلیمینه مناطق عشایری و روستایی استان کرمان، به قلم مؤلف، تحقیق شده است و در آینده نزدیک چاپ و منتشر می شود)؛
بخش چهارم؛ آشنایی با مهمترین ایلات و طوایف بافنده منطقه بافت، شامل: ایلات افشار، رائینی، لَک بختیاری/ لَک، لُری، پشتکوهی، مهنی، مهینی، بلوچ و طوایف مستقل کُرد سلاجقه و ده میشی و...؛
فصل دوم؛ شهرستان رابُر؛
بخش اول؛ وضعیت جغرافیایی و اقلیمی شهرستان رابُر؛
بخش دوم؛ معرفی طرح های دستبافته، به خصوص فرشینه منطقه رابُر؛ شامل: سماوری، گل کاغذی، گل فرنگ، گل چیتی و ...؛
بخش سوم؛ معرفی ایلات و طوایف منطقه رابُر، شامل: ایلات لُری، سلیمانی، جبال بارز/ جبال بارزی، کُچمی/ کوچمی، آئینه ای، مهنی، مهینی و طوایف مستقل لُورک، قُتلو و ...؛
فصل سوم؛ شهرستان اُرزوئیه؛
بخش اول؛ وضعیت جغرافیایی و اقلیمی شهرستان اُرزوئیه؛بخش دوم؛ معرفی ایلات و طوایف منطقه اُرزوئیه، شامل: ایلات کوه شایی، لَک بختیاری، رائینی، بلوچ، جبالبارز/ جبالبارزی، لُری، مهنی، آئینه ای، سلیمانی، بُچاقچی، طایفه مستقل سبزه بلوچ و ... .

امیدوارم توانسته باشم گامی هرچندکوتاه در حفظ و احیا و معرفی دستبافته داری استان کرمان و مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه بردارم.

عقیل سیستانی - دانشجوی دکتری پژوهش هنر دانشگاه تهران

لیست علاقه مندان [0]

خروج
نــام کاربری:
کلمــه عبور:
کلمه عبورم را فراموش کرده ام
خروج
گزارش