جلد دوم کتاب دایرة المعارف دستبافته داری استان کر

عقیل سیستانی

گزارش اسپم
ارسال شده در تاریخ 18 بهمن 1397 | بازدید از اثر: 105
  • نگارخانه آثار
  • آلبوم ها



جلد دوم کتاب دایرة المعارف دستبافته داری استان کرمان / دستبافته عشایری و روستایی مناطق بردسیر و شهربابک به قلم عقیل سیستانی از طریق انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان چاپ و منتشر شده است.
طرح کتاب
تحقیق و تدوین کتاب حاضر اینطور شکل گرفت که؛ نخست، به این باور رسیدم که، چنانچه فرش کرمان و درکل، ایران، مستندنگاری، ثبت و منتشر میشد، نه مسؤلین و متولیان مربوطه نادیدهاش میگرفتند و نه بیگانگان به این سادگی دست به کپیبرداری و تقلید از آن میزدند؛ دوم، اهمیت چنین پژوهشی، با توجه به پتانسیل منطقه، جهت حفظ، ترویج، توسعه و ارتقای فرهنگ و سنت ارزشمند گذشته و ثبت و انتقال آن به آیندگان، لازم و جای خالیاش محسوس بود؛ سوم، وظیفه تحصیل، تحقیق و پژوهش و کار درحوزه هنرهای سنتی و صنایع دستی ـ چهار سال تحصیل در مقطع کارشناسی صنایع دستی و دوسالونیم تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد هنر اسلامی و دو سال خدمت در واحد حفظ و احیای معاونت صنایع دستی و هنرهای سنتی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان و ده سال تحقیق در زمینه هنرهای سنتی استان کرمان، بهخصوص هنر بافندگی و تحصیل در دوره دکتری تخصصی رشته پژوهش هنرِ دانشگاه تهران ـ برآنم داشت، بعد از شناخت از وضعیت ممکن، تصمیم بگیرم، بدین طریق ـ چاپ کتاب ـ دینم را به این حوزه ادا نمایم.
درکل، باید اذعان کنم که؛ فرش کرمان، درعین حال که متنوعترین فرش ایران و دنیاست، نادیده گرفته شده و تحقیق جامعی درباره آن صورت نگرفته است؛ تا جایی که برخی نمونه فرش عشایری و روستایی کرمان، برای تجار و فرشندگان بومی و غیربومی شناخته شده نیست! این نقوش و طرح ها، بهمرور، سینه به سینه، انتقال یافته و در این انتقال، بسیاری از باورها و اعتقادات و حتی اسامی فراموش شده یا تغییر کرده اند (در طی تحقیق میدانی، با مراجعه به تعدادی از بافندگان، متوجه شدم که برخی از چندوچون فلسفه این نقوش و طرحها بیخبرند؛ و این نشان از همان فراموشی است که متأسفانه به فرش مختص نبوده و به دیگرحوزهها نیز مربوط می شود. درنتیجه، این واقعیت تلخ را مُسجّل می نماید که: مردم ایران هنوز به حفظ میراث شان بی توجهند).
درابتدا، حجم اصلی جلد اول و دوم بر پایه هزاروسیصد صفحه تنظیم شد، که به دلیل محدودیت مالی، مجبور شدم فشردهاش کنم و آن را در یک مجموعه دوجلدی با هفتصدوپنجاه صفحه، دوباره تنظیم نمایم؛ اگرچه برخی از تصاویر موجود ارزش آن را داشت که در یکصفحه ـ تمامقد ـ پیش چشم خواننده قرار گیرد.
این مجموعه در گام نخست شامل هشت جلد می شود که جلد چهارم و پنجم آن مربوط به دستبافته عشایری و روستایی و دستبافته گلیم باف منطقه سیرجان است که سه جلد اول مجموعه، از سوی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان به چاپ رسید که جلد دوم/ مجلد حاضر، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بردسیر و شهربابک است؛
جلد اول، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بافت، رابُر و اُرزوئیه (رابُر و اُرزوئیه در گذشته زیر نظر حوزه بافت بوده اند و در چنددهه اخیر ـ براساس تقسیمات کشوری ـ به شهرستان مستقلی تبدیل شده اند) می شود؛ که قبل از این کتاب در سال 1396، ـ از سوی انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان ـ چاپ شد؛
جلد سوم، شامل دستبافته عشایری و روستایی منطقه سیرجان است؛ با تأکید برقدیمیترین و بهتریندستبافته عشایری و روستایی، که ـ از سوی انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان ـ در سال 1396 چاپ شده است (همانطور که پیشتر اشاره شد، دستبافته منطقه سیرجان دو مجلد جداگانه دارد، تحت عنوان دستبافته عشایری و روستایی منطقه سیرجان و گلیم سیرجان جلد چهارم و پنجم مجموعه، به قلم مؤلف). همچنین، جلد ششم شامل دستبافته مناطق جیرفت، عنبرآباد، کهنوج، منوجان، فاریاب، قلعه گنج و رودبارجنوب است و جلد هفتم و هشتم مجموعه، مربوط به دستبافته شهریباف استان کرمان است که در آیندهای نزدیک چاپ میشوند.
عناوین جلد دوم، شامل دستبافته عشایری و روستایی مناطق بردسیر و شهربابک در دو فصل، به شرح زیر است:
فصل اول؛ منطقه بردسیر؛
بخش اول: وضعیت جغرافیایی و اقلیمی بردسیر؛
بخش دوم: معرفی طرحهای رایج دستبافته به خصوص فرشینه ایلات و طوایف مستقل منطقه بردسیر، شامل: گلدانی، گلدانی استکانی، بارک اللّه، لمپایی/ چراغ توری، سماوری/ گل سماوری، پاشتری/ عیسی خانی، حشمت، ابری، بندی، سم گاوی/ آچاری/ سم اسبی، بته عبایی، تَکِ پیک، سه کله، سه ترنج و ...؛
بخش سوم؛ معرفی دستبافته ایلات و طوایف مستقل بافنده مناطق بردسیر و شهربابک، شامل: خُرجین، جُل اسب، جلد قرآن/ جاقرآنی، دستدان، رکعت، آینه دان، توشهدان، مفرش، نمک دان، درفش دان، قاشق دان، چپق دان، جلکدان، توبره، جوال، خوره، کشکدان، سفره، تنگ، بشقاب، سفره آویز، تنگ/ نوار/ بند، جاجیم و ننی و ... (به جز گلیم زیرانداز و روباری ـ تعدادی از دستبافته گلیمینه این مناطق نیز در همین مجلد آورده شده ـ گلیمینه مناطق عشایری و روستایی استان کرمان، به قلم مؤلف در آینده نزدیک چاپ و منتشر میشود)؛
بخش چهارم؛ معرفی ایلات و طوایف مستقل بافنده منطقه بردسیر شامل: ایلات غُربا، ایل جبالبارزی، لَک بختیاری/ لَک، بلوچ، قرائی، لُری، پشتکوهی، مهنی، مهینی، بلوچ؛ و طوایف مستقل طایفه مستقل گودری؛ طایفه مستقل رائینی پور؛ طایفه های مستقل زاهدی و شاه حیدری؛ طایفه های مستقل ایمانی و عظیمی و ...؛
فصل دوم؛ منطقه شهربابک؛
بخش اول؛ وضعیت جغرافیایی و اقلیمی شهربابک؛
بخش دوم؛ معرفی طرح های رایج دستبافته به خصوص فرشینه منطقه شهربابک؛ شامل: لمپایی، ستارهای، سماوری، جنگلی، درختی/ درختی جنگلی، سینی، طاووسی، زنبوری، گل چغندری، مکه ای و ...؛
بخش سوم؛ معرفی ایلات و طوایف مستقل بافنده منطقه شهربابک؛ شامل: ایل شکاری؛ طایفه مستقل قدرت الله رئیسی؛ طایفه مستقل کافی؛ طایفه مستقل سالاری؛ طایفه مستقل اصغری ها؛ طایفه مستقل محمدکاظم؛ طایفه مستقل مَنگُلی و ...؛
بخش چهارم؛ مهمترین مناطق بافنده شهربابک و ...؛
از آنجایی که در این ده سال، تعدادعکس گزارشی گرفته شده در مناطق مختلف عشایری و روستایی در شهرستان های مختلف استان زیاد بود و آوردن تک تک شان در کتاب، میسر نبود، سعی کردم، مختصراً آنها را در حد دو ـ سه گزارش تصویری بیاورم و مابقی را، که ارزش تاریخی و مردم شناسی و اقلیم شناسی دارد، در فرصتی مناسب، در مجلدی جداگانه با موضوعی همخوان، منتشر نمایم.
امیدوارم توانسته باشم گامی هرچند کوتاه در حفظ و احیا و معرفی دستبافته داری استان کرمان و مناطق بردسیر و شهربابک بردارم.
روند پژوهش ـ و چاپ نتایج ـ در زمینه هنرهای سنتی استان کرمان، به خصوص دستبافته عشایری و روستایی و شهری، کماکان ادامه دارد ... .

عقیل سیستانی ـ دانشجوی دکتری پژوهش هنر دانشگاه تهران

لیست علاقه مندان [0]

خروج
نــام کاربری:
کلمــه عبور:
کلمه عبورم را فراموش کرده ام
خروج
گزارش